Het is verbijsterend dat de prietpraat over Ruslands “legitieme veilligheidseisen” vier jaar na de invasie nog steeds weerklinkt. En dan nog uit de mond van professoren internationale politiek.
Poetin zou gewoon naar een “cordon securitaire” verlangen, een begrijpelijke “veiligheidsarchitectuur”. Natuurlijk maakt hij zich grote zorgen over de oostwaartse “expansie” van de NAVO. Hoe zouden wij zelf zijn?
De feiten zijn dat Poetin met zijn dwaze oorlog zijn grens met de NAVO-landen verdubbeld heeft tot 2.600 kilometer (door het lidmaatschap van Finland). En hij krijgt er nog Zweden bij. De hele Baltische Zee is nu NAVO-gebied, in zijn achtertuin. Exact het omgekeerde van wat hij zogenaamd wilde.
Heb je Poetin daarover horen klagen? Heeft hij massale troepen naar de Finse grens verplaatst? Het kon hem nauwelijks iets schelen.
Het is onzin dat Poetin Oekraïne binnenviel omdat hij “bang” is voor de militaire dreiging van de NAVO. Poetin weet perfect dat de NAVO een defensief bondgenootschap is dat geen enkel militaire bedreiging voor hem vormt. De man is een gewoon imperialist die heimwee heeft naar de gloriedagen van het Russische Rijk en die niet kan verkroppen dat Oekraïne – de “bakermat” van Rusland in zijn hersenspinsels – een soevereine en democratische natie is, een succesvol alternatief voor zijn eigen imperium dan nog.
Het is ook onzin dat de NAVO aan “expansie” doet. De voormalige Oostbloklanden, Oekraïne inbegrepen, smeken al decennia om lid te mogen worden. Jarenlang was het Westen juist terughoudend om hen toe te laten. Duitsland en Frankrijk blokkeerden zelfs het Oekraïense NAVO-lidmaatschap, juist omdat ze vreesden dat Rusland zich in het nauw gedreven zou voelen. Daarin rook Poetin juist onze zwakte.
Deze westerse waanbeelden doen me sterk denken aan de verklaringen over de “grondoorzaken” van het jihadisme: ook daar waren commentatoren wanhopig op zoek naar motieven die radicalisering begrijpelijk zouden maken, om ze te “rationaliseren”. Ook daar zag je het noodlottige onvermogen van westerlingen om zich te verplaatsen in de gedachtewereld van figuren die echt knettergekke dingen geloven – hetzij over de apocalyps en het paradijs, hetzij de mystieke onzin over de Russiche volksziel en Eurasia.
Zie hieronder een fragment uit mijn boek over de Poetinfluisteraars zowel ter linker- als ter rechterflank, die nog steeds geloven dat Poetins invasie eigenlijk de schuld van het Westen is:
“Zelfs wanneer een wereldconflict zich moeilijk in het binaire schema van westerse onderdrukkers en niet-westerse slachtoffers laat dwingen, worden andere actoren toch vaak herleid tot passieve pionnen op het westerse schaakbord. De Russische invasie van Oekraïne is daar het sprekendste voorbeeld van. Nog steeds hoor je dat de oorlog uitbrak omdat het Westen zélf de confrontatie zocht met Rusland, door zich roekeloos in zijn historische invloedssfeer te bewegen. Als Oekraïne of Finland toenadering zoeken tot het Westen, dan spreken zulke commentatoren over de ‘expansie’ van de navo of de Europese Unie, alsof dat lidmaatschap hun door het Westen door de strot wordt geramd. Door die westerse expansiezucht, zo vervolgen ze, kón Poetin eigenlijk niet anders dan ingrijpen.
Exact het tegendeel is waar. Jarenlang was het Westen juist erg terughoudend om Oekraïne en andere voormalige Oostbloklanden te laten toetreden tot de NAVO. Landen als Duitsland en Frankrijk blokkeerden het Oekraïense NAVO-lidmaatschap, juist omdat ze bang waren dat Rusland zich in het nauw gedreven zou voelen. Progressieven hebben zich altijd terecht verzet tegen de aanspraak van de VS op hun eigen invloedssfeer, een gebied waarin ze geen geopolitieke inmenging zou dulden. Dat was in het geval van de vs het hele Amerikaanse continent, van Canada tot Chili. Is het dan niet curieus dat sommige progressieven een soortgelijke aanspraak plots lijken te aanvaarden voor Poetin?80 In de logica van rechtmatige invloedssferen moeten landen met een onfortuinlijke ligging als Oekraïne zich erbij neerleggen dat ze nu eenmaal bij Rusland horen, of in ieder geval gelegen zijn op de rand van zijn invloedssfeer. Hoogstens kunnen ze als neutrale bufferstaat dienen voor de echt grote jongens aan tafel tussen wie ze ingeklemd zitten. Recht op autonomie en zelfbeschikking is dan helaas niet voor hen weggelegd.
Natuurlijk gaan deze linkse denkers niet zover om de Russische annexatie van de Krim en de latere invasie goed te keuren. Maar zie je, als je een beer lang genoeg met een stok port in de buurt van zijn eigen hol, dan moet je niet schrikken dat hij vroeg of laat naar je klauwt.81 Deze progressieven konden gewoon niet geloven dat Poetin Oekraïne echt helemaal van de kaart wilde vegen – hij wilde enkel het geopolitieke ‘evenwicht herstellen’. Dat zag je in het voorjaar van 2022, toen Rusland grote troepenbewegingen uitvoerde aan de grens van Oekraïne. Toen kregen we zowat elke dag waarschuwingen van Joe Biden en de Amerikaanse inlichtingendiensten: de invasie was nu echt nakend, bereid je voor. De radicaal-linkse politicus Jeremy Corbyn, voormalig Britse leider van de Labour Party, wees toen nog steeds met een beschuldigende vinger naar de ‘provocaties’ van de navo. 82 Luttele dagen voor de invasie wimpelden linkse magazines de Amerikaanse waarschuwingen nog steeds af als niets meer dan hitsige oorlogspropaganda. Daar kon je dan spottende vergelijkingen lezen met de getuigen van Jehova en hun gefaalde voorspellingen over het einde der tijden.
Toen de Russische tanks eenmaal over de Oekraïense grens denderden en straaljagers Kiev bombardeerden, verstomden die antiwesterse stemmen ter linkerflank enigszins. Vandaag de dag moet je al behoorlijk ver naar links opschuiven om apologeten van Poetin te vinden. De oude kgb-agent heeft nog steeds ‘nuttige idioten’ bij de vleet, maar die rekruteert hij vooral weer ter extreme rechterzijde, met figuren als Tucker Carlson en Thierry Baudet. Als ze zich niet spontaan aandienen, dan kan hij eventueel wat geld op hun rekening storten bij wijze van aanmoediging. Bij de progressieven zorgde die openlijke flirt van extreemrechts met Rusland van de weeromstuit voor een beweging in tegengestelde richting.”